İlçemiz İç Anadolu Bölgesinin Orta Kızılırmak bölümünde 38-27 kuzey enlem 33-17 doğu boylamında bulunmaktadır. Erciyes Dağı’nın 6 km güneydoğusunda kurulmuştur. Bu günkü sınırları kuzeyinde Kayseri, doğusunda Tomarza İlçesi ve Adana İlinin Tufanbeyli İlçesi, güneyinde Yahyalı İlçesi ile Adana İlinin Saimbeyli ve Feke İlçeleri, batısında Yeşilhisar İlçesi, kuzeybatısında İncesu İlçesi yer alır.
İlçemiz, Tekir yaylası istikametinden Kayseri’ye 40 km, İncesu İlçesi istikametinden 86 km uzaklıktadır. Yüzölçümü 2072 Km² olup, Rakım 1225 metredir. Toplam arazi varlığı 200.133 hektardır. Bunun 85.353 hektar tarım arazisi, 84.363 hektarı çayır-mera, 21.899 hektarı Orman ve Fundalık alan, 8.518 hektarı tarım dışı alandır.
Develi’de karasal iklim görülmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve karlı geçer. Yağışlar daha çok ilkbahar ve sonbaharda görülür. İlkbahar ve sonbahar mevsimlerinin açık günlerinde kırağı ile don görülür bu da tarımı olumsuz etkiler. Develi topraklarında genellikle bozkır bitki örtüsü hâkimdir. Yüksek kesimlerde yer yer ormanlara rastlanılsa da topraklar bozkır ve çalılıklarla kaplıdır.
Dağları; En büyük dağı Kayseri’nin sembolü durumundaki Erciyes Dağı ile Orta Toroslar içinde yer alan Bakırdağ’dır. Bunların yanında Karasivri Dağı, Büyük Kartın (Peri Kartın), Göğtepe (Yeşiltepe), Sümengen (Sövegen) dağlarıdır.
Ovaları; Develi Ovası İç Anadolu Bölgesinde Erciyes Dağının Güney ve Güneybatısında yer alır, Yukarı Kızılırmak Bölümünün en büyük ovası olup, Türkiye’nin de en büyük ovaları arasında yer alır.
Akar Suları; en önemli akarsuyu Seyhan Nehrinin en büyük kolu olan Zamantı Irmağı, Homurlu Deresi, Develi Çayı, Fenese Suyu, Elbiz ve Köşkpınar’dır.
Göller; Yay Gölü; bu Göl Kurbağa, Cibik ve Deve Gölü olarak da bilinir. Develi Yeşilhisar arasında Develi Ovasının ortasındadır ve büyük bir kısmı Develi hudutları içerisinde kalır.
Kayseri il merkezinden sonra şehrin en büyük yerleşim yeri olan Develi, gezilecek yerleriyle ön plana çıkmaktadır. Eski adı Everek olan Develi ilçesi, Erciyes Dağı’nın 6 kilometre kadar güneyine kurulmuştur.
Kayseri’nin Develi ilçesi çok eski bir yerleşim yeri olma özelliğine sahiptir. İlçe merkezinde 1280 yıllarından kesme taştan yapılmış Selçuklu dönemine ait bir cami bulunmaktadır. Tarihi kaynaklara göre Develi M.Ö.2500-2000 yıllarında yaşayan uygarlıkların kültür izlerine rastlanmıştır.Bakır Çağı,Bronz Çağı ile Selçuklu Dönemi arasındaki tarihi süreç içerisinde birçok uygarlığı içinde barındıran Develi’de,halen bilimsel araştırmalara ihtiyaç vardır.
Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı topraklarına katılan ilçe Kurtuluş Savaşı sırasında Haçin cephesi gibi önemli mücadelelerin geçtiği bir cephede aktif rol almıştır.
Elbiz Parkı
Kurtuluş Savaşı mücadelesinde Kanberli Osman Bey, Osman Çoşkun Bey, Yakup Kenan Bey, Hadi Bey, Paşazade Osman Bey, Op.Dr.Osman Bey, Atıf Bey, Numan Efendi(Kara Müftü), A.Hazım Bey ve Veli Civan Bey gibi kahramanlar da Develilidir.
Toplam nüfusu 65 binin üzerinde olan Develi ilçesinin ekonomisi, tarım ve hayvancılıktan oluşmaktadır. Erciyes Dağı, Seyhan Nehri’nin bir kolu olan Zamantı Irmağı ve Sultan Sazlığı ise ilçenin sembol doğa güzelliklerindendir.
Parkın içinde 400 yıllık bir çınar ağacı ve günümüzde de içinde alabalık yetişmekte olan Romalılardan kalma bir havuz bulunmaktadır.
Elbiz Parkına yolunuz düşerse burada yapılan meşhur ve leziz kıymalı pidesini tatmanızı tavsiye ederiz.
Develi (Zengibar) Kalesi
Askeri önlem olarak halkı korumak ve gerektiğinde savunma amaçlı olarak yapılan kale Develi ovasına hâkim bir ova üzerinde bulunmaktadır.
Kalenin sadece bir kısmı günümüze kadar ulaşabilmiştir. Sağlam olduğu dönemde su sarnıçları, burçları ile gösterişli bir bütünlüğe sahip olduğu düşünülmektedir.
Develi Kalesi’nin Bizans İmparatorluğunun son döneminde inşa edildiği düşünülüyor.
Kaya Yazılı Anıtlar
Develi ilçesinde Hititlerden günümüze ulaşan Fraktin Kayasında hiyeroglif yazılar ve kabartma resimler bulunmaktadır. Bir diğer anıt ise Develi’nin İmamkulu köyünde yer almaktadır. Şimşek kaya olarak adlandırılan bu anıtta da hiyeroglif yazılar ve kabartma figürler bulunmaktadır.
Sultan Sazlığı
Develi-Yahyalı ve Yeşilhisar ilçeleri arasında geniş sulan alan ülkemizin önemli kuş cennetlerindendir.
Sultan sazlığı belli başlı göç yolları üzerinde bulunması nedeniyle pek çok farklı türde kuşun barınma, beslenme, üreme amaçlı kullandığı önemli yerlerden biri olmuştur.
Sultan Sazlığı 1988 yılında Tabiat Koruma Alanı, 2006 yılında ise Milli Park olarak ilan edilmiştir. Ayrıca Avrupa ve Ortadoğu’nun önemli sulak alanlarından olan Sultan Sazlığı Ramsar Sözleşmesi kapsamında olan bir alandır. Şimdiye kadar 251 kuş türü, 6000 bin ördek, kaz ve flamingo tespit edilmiştir.
Sultan Sazlığı 1971 yılında Orman Bakanlığı tarafından Su kuşları Koruma ve Üretme Sahası olarak korumaya alınmıştır. Bölge hakkında detaylı bilgi almak için Sultan Sazlığı Milli Parkı başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Başlığın diğer anlamları için Develi (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
|
Develi |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ülke |
|
|
İdare |
|
|
• Kaymakam |
Murat Duru [1] |
|
• Belediye başkanı |
|
|
Yüzölçümü
|
|
|
• Toplam |
1.906 km² (735 mil²) |
|
Rakım |
1.330 m (4.360 ft) |
|
Nüfus (2018) |
|
|
• Toplam |
65,322 |
|
• Kır
|
- |
|
• Şehir
|
66.250 |
|
38400 |
|
|
352 |
|
|
38 |
|
|
Resmî site |
|
Develi ve Erciyes Dağı panorama.
Develi, Kayseri ilinin il merkezinden sonraki en büyük yerleşim yeri olup, İç Anadolu Bölgesi'nin Orta Kızılırmak Bölümü'nde bulunmaktadır. Eski adı Everek'tir. Erciyes Dağı’nın 6 km güneyinde kurulmuştur. Günümüzde doğusunda Tomarza ilçesi ve Adana ilinin Tufanbeyli İlçesi, güneyinde Yahyalı ilçesi ile Adana ilinin Saimbeyli ve Feke ilçeleri, batısında Yeşilhisar İlçesi, kuzeybatısında İncesu ilçesi yer alır. 1926'ya Kadar Kozan'a bağlı olan Develi Kozan ilinin 1926'da ilçeye dönüştürülmesiyle Kayseri'ye bağlanmıştır.
İlçe, Tekir Yaylası güzergâhından Kayseri’ye 45 km İncesu güzergâhından 86 km uzaklıkta olup, Kayseri'nin en büyük ilçesidir. Yüzölçümü 1887 km² olup, deniz seviyesinden yüksekliği 1150 metredir. En büyük dağı Kayseri'nin sembolü durumundaki Erciyes Dağı'dır. Ayrıca Karasivri Dağı, Büyük Kartın (Peri Kartın), Göktepe (Yeşil Tepe), Sümengen (Süvegen) ve Bakır Dağı da Develi coğrafyası içindedir. En önemli akarsuları Seyhan Nehri'nin en büyük kolu olan Zamantı Irmağı, Develi Çayı (Fenese Suyu), Elbiz ve Köşkpınarı’dır. En önemli gölleri Kurbağa Gölü ile Sultan Sazlığı’dır.
Develi'de bir tepe.
Kasabanın tarihi adı Everek olup, Ermenicede Averak (ören, harabe) olarak geçer.[kaynak belirtilmeli] On dördüncü asırda yaşayan tarihçi, coğrafyacı Mustavfi kasabının ismini Davalu olarak verir.[3] Ona göre orta ölçekli bir şehirdi ve surlarını Selçuklu Sultanı Alâeddin yeniden inşa ettirmişti.[3] On yedinci yüzyılda yazılmış Cihannüma adlı eserde kasaba ismi Davahlu olarak geçer.[3]
Tarihi kaynaklara göre Develi M.Ö.2500-2000 yıllarında yaşayan uygarlıkların kültür izlerine rastlanmıştır. Bakır Çağı, Bronz Çağı ile Selçuklu Dönemi arasındaki tarihi süreç içerisinde birçok uygarlığı içinde barındıran Develi'de, hâlen bilimsel araştırmalara ihtiyaç vardır.
1071 yılında Türklerin Anadolu'ya girmesiyle Oğuz boylarından Develioğulları obasının bölgeye yerleştiği bilinmektedir. Selçuklu Sultanı Alparslan'ın yeğeni Develi'nin şimdiki Develi bölgesini fethetmesiyle Selçuklu topraklarına eklenmiş olup, beldenin adı Develi olarak kalmıştır. Hâlen Devali'nin türbesi bulunmaktadır.
Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı topraklarına katılan ilçe Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Haçin cephesi gibi önemli mücadelelerin geçtiği bir cephede aktif rol almıştır.
Kurtuluş Savaşı mücadelesinde ön saflarda bulunan Kanberli Osman Bey, Osman Coşkun Bey, Yakup Kenan Bey, Hadi Bey, Paşazade Osman Bey, Op. Dr. Osman Bey, Atıf Bey, Numan Efendi (Kara Müftü), A. Hazım Bey ve Veli Civan Bey gibi kahramanlar da Develilidir.
Böylesi geniş bir tarihi süreç yaşayan ilçede çok önemli tarihi eserler günümüze ulaşmıştır. Bunlar Sivasi Hatun Camii, Devali Türbesi, Seydi Şerif Türbesi, Hızır İlyas Türbesi, Şeyh Ümmi Türbesi, Ebçe Sultan Türbesi, Hamidiye Medresesi, Havadan Külliyesi, Gereme Harabeleri, Çomaklı Yer Altı Şehri, Şahmelik, Ayşepınar, Tombak, Develi ve Gazi, Develi Kasabası Kaya Oyma Mağaraları, Fıraktın Yazılı Kayaları, Öksüt Kalesi gibi nice tarihi eserlerdir.
İlçede yer alan Şeyhli Gölü'nden bir görünüm (Mayıs 2020)
İlçede karasal iklim hüküm sürer. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yağışlar daha çok ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde görülür. İlkbahar ve sonbahar mevsimlerinin sakin ve açık günlerinde kırağı ve don olayı müşahede edilir. Bu olaylar tarımı olumsuz etkiler. Ortalama yağış miktarı 366,6 mm’dir.
İlçe topraklarında genellikle bozkır bitki örtüsü hâkimdir. Yüksek kesimlerde yer yer orman alanlarına rastlanılsa da genel olarak bozkır ve çalılık ile kaplıdır. İlçede meyveciliğe yönelik meyve bahçeleri gelişmiş durumdadır.
TÜİK 2009 verilerine göre şehir merkezi nüfusu 36.439, köylerin nüfusu 29.105 olup, toplam nüfus 65.544 tür. Yıllık nüfus artış hızı şehir merkezinde binde 6.24, köylerde ise binde -10.72 olup, toplamda ise binde –2.69 nüfus azalması görülmektedir. Develi dışında başta İstanbul ve Ankara olmak üzere 300.000'den fazla Develili vardır.
|
Yıl |
Toplam |
Şehir |
Kır |
|
54.159 |
13.411 |
40.748 |
|
|
57.031 |
15.553 |
41.478 |
|
|
62.735 |
17.323 |
45.412 |
|
|
66.048 |
22.491 |
43.557 |
|
|
69.801 |
25.944 |
43.857 |
|
|
72.825 |
32.961 |
39.864 |
|
|
70.893 |
35.084 |
35.809 |
|
|
65.695 |
36.121 |
29.574 |
|
|
65.452 |
36.072 |
29.380 |
|
|
65.544 |
36.439 |
29.105 |
|
|
64.836 |
36.708 |
28.128 |
|
|
64.908 |
37.348 |
27.560 |
|
|
64.381 |
37.875 |
26.506 |
|
|
63.994 |
63.994 |
veri yok |
|
|
64.550 |
64.550 |
veri yok |
|
|
64.072 |
64.072 |
veri yok |
|
|
64.422 |
64.422 |
veri yok |
|
|
64.389 |
64.389 |
veri yok |
|
|
65.322 |
65.322 |
veri yok |
|
|
65.745 |
65.745 |
veri yok |
|
|
66.250 |
66.250 |
veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
İlçe mülki sınırları içerisinde biri merkez olmak üzere 4 kasaba belediyesi, 45 köy ile 5 köye bağlı 7 mezra bulunmaktadır. 25’i ilçe merkezinde 11’i kasabalarda olmak üzere toplam 36 mahalle vardır. Develi 1957 yılından bu yana il olma çabası içerisindedir.
İlçenin başlıca gelir kaynaklarından biri tarım ve hayvancılık olup; lokomotif iş kolu olan inşaat sektörü de önemli bir yer tutmaktadır. İlçe tarım arazisinin bitki örtüsü ve ekim alanlarına göre dağılımı 49.500 ha Hububat ekimi (buğday, arpa, çavdar, nohut, mercimek ve fasulye) ayrıca sanayi bitkilerinden şeker pancarı ve ayçiçeği ekilmektedir. Meyve ve sebze üretimi de tarımda hatırı sayılır bir paya sahiptir. Epçe, Tombak, Sarıca, Gazi, Karacaviran, Sindelhöyük, Soysallı, Çayırözü, Zile ve Merkez olmak üzere 10 adet sulama kooperatifi mevcuttur. Ayrıca merkez, kasaba ve köylerde 10 adet kalkınma kooperatifi vardır.
İlçede yoğun olarak koyun ve sığır yetiştiriciliği yanında kanatlı ve tek tırnaklı hayvan yetiştiriciliği de yapılmaktadır. İlçede 55.000 büyükbaş, 62.000 küçükbaş hayvan mevcudu vardır.
Geleneksel el sanatları olarak köylerde halıcılık ve Sindelhöyük kasabası ile Yenihayat köyünde hasırcılık yapılmaktadır.
Develi’de Küçük Sanayi Sitesi’nin hizmete girmesi ile Halı Fabrikasının açılması adeta bir dönüm noktası olmuştur. Hâlen faaliyette bulunan ve ülke çapında üretim yapan 3 firmada yaklaşık olarak 1600 kişi istihdam edilmektedir. İlçede bol miktarda çinko, kurşun, ponza yatakları mevcuttur. İlçede ayrıca tarım alet ve makineleri imal eden iki firma bulunmaktadır. Bu firmalar ürünlerini yurt içine ve yurt dışına pazarlamaktadır.
İlçede üç önemli fabrika dışında, 1994 yılından itibaren yatırımlar nedeniyle artan fabrika sayısı 1999 yılında 11’e kadar çıkmışken bugün itibarıyla 9’a düşmüştür. İş ve çalışma hayatını engelleyen ciddi bir problem bulunmamaktadır.
Okuma-yazma oranı %97 civarındadır. Develi'de 69 ilköğretim okulu vardır. Endüstri Meslek Lisesi, Ticaret Meslek Lisesi, Kız Meslek Lisesi, Sağlık Meslek Lisesi, İmam Hatip Lisesi, Anadolu Lisesi, Develi İMKB Fen Lisesi, Develi Lisesi, Millî Piyango Anadolu Lisesi ve birçok yatılı ilköğretim okuluyla bir İşitme Engelliler Okulu bulunmaktadır. Ayrıca Erciyes Üniversitesi'nin çeşitli fakülteleri de eğitim hizmeti vermektedir. Develi'nin edebiyat tarihinde önemli yer tutan birçok şahsiyeti vardır.
Konutlar genelde yığma, kâgir ve betonarme olup, son yıllarda betonarme yapıların sayısı hızla artmaktadır. Yapı kooperatifçiliği ile toplu yaşama geçiş süreci hızlanmıştır. Yerleşim yerleri genel olarak toplu halde olup, kış, yaz rahatlıkla ulaşım sağlanmaktadır. Sosyo-Kültürel yapılar olarak; bir kapalı spor salonu ile ilçe stadyumu bulunmaktadır. İş yerleri şehrin merkezî kısımlarında genellikle iş hanı ve çarşılarda toplandığı görülür.
Halk geleneklerine sıkı sıkıya bağlıdır. İlçe genelinde giyim kuşam şık bir görünüm arz eder. Kültürel değerlerin en önemlisi her yıl yapılmakta olan geleneksel Aşık Seyrani Kültür ve Sanat Festivalidir.
İlçede 1. Amatör kümede mücadele eden 2, ikinci amatör kümede mücadele eden 2 futbol takımı ilçeyi temsil etmektedir.
Türkçe